Φωτο: Μαρία Τσιαφούρη

Θημώνες ποσειδωνίας: δεν είναι βρωμιές, είναι πολύτιμοι!

Φωτο:  Μαρία  Τσιφούρη

Οι θημώνες ποσειδωνίας είναι οι συγκεντρώσεις «φυκιών» (όπως συνηθίζουμε λανθασμένα να αποκαλούμε την ποσειδωνία) στις παραλίες, τις οποίες είθισται να θεωρούμε ενοχλητικές και αντιτουριστικές. Επιχειρηματίες των παραλιών και δήμοι ανά την Ελλάδα αφαιρούν τους θημώνες από την παραλία για να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον πιο ελκυστικό για τους λουόμενους, χωρίς να γνωρίζουν, ωστό σο, ότι αποτελούν ένα πολύτιμο στοιχείο για την προστασία της ίδιας της παραλίας. Η βασικότερη, ίσως, λειτουργία τους είναι ότι προστατεύουν τις παραλίες από τη διάβρωση, λειτουργία ιδιαιτέρως σημαντική, αν σκεφτεί κανείς ότι κάθε χρόνο πανελλαδικώς χάνουμε αρκετά μέτρα παραλίας, με σοβαρές συνέπειες στον τουρισμό και σε άλλους τομείς.

Στην Ελλάδα αργήσαμε να ξεκινήσουμε τη συζήτηση για την ανάγκη προστασίας των θημώνων ποσειδωνίας. Σε άλλες χώρες, και σε περιοχές όπως η Σαρδηνία της Ιταλίας, έχουν αποδεχθεί εδώ και 20 χρόνια την ανάγκη να παραμένουν οι θημώνες στην παραλία, γιατί επιτελούν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην λειτουργία του οικοσυστήματος», αναφέρει η Λία Παπαδράγκα, υπεύθυνη Επικοινωνίας του Φορέα Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Θερμαϊκού Κόλπου.
«Οι παραλίες της Μεσογείου έχουν φιλοξενήσει θημώνες ποσειδωνίας για εκατομμύρια χρόνια και το σύστημα αυτό αποτελεί ένα μοναδικό χαρακτηριστικό της Μεσογείου. Η Μεσόγειος θάλασσα δεν έχει ανάγκη να μιμηθεί τις εξωτικές – τροπικές παραλίες για να συγκεντρώσει το τουριστικό ενδιαφέρον. Αν προσπαθήσουμε να κάνουμε όλες τις ακτές μας ίδιες, με λευκή «καθαρή» άμμο, χωρίς φύκια, που λανθασμένα θεωρούμε αντιαισθητικά, τότε υπάρχει κίνδυνος σε μερικά χρόνια, οι παραλίες αυτές να έχουν συρρικνωθεί αρκετά», αναφέρουν οι Δρ. Βιολογίας-Οικολογίας Αναστασία Τσιρίκα και Μαρία Τσιαφούλη, ερευνήτριες του προγράμματος POSBEMED2.

Η δράση κατά της διάβρωσης
Οι θημώνες ποσειδωνίας συγκρατούν την άμμο και αποτρέπουν τη διάβρωση των ακτών. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της παραλίας του Σχοινιά, όπου το 2018-μετά από παρέμβαση του αρμόδιου Φορέα Διαχείρισης- σταμάτησαν την αφαίρεση των θημώνων. Η παραλία από το 1945 έως το 2018 είχε χάσει 20 μέτρα από το πλάτος της ακτής, ενώ, από το 2018 και ανέκτησε από 6 έως και 13 μέτρα, ανάλογα με το σημείο!
Στην Μαγιόρκα της Ισπανίας, ο Δήμος Calvià τα τελευταία δύο χρόνια ξεκίνησε να διαχειρίζεται τους θημώνες ποσειδωνίας στις τουριστικές παραλίες ως εξής: περί τον Μάρτιο – Απρίλιο αφαιρούν τη συγκεντρωμένη βιομάζα, την αποθηκεύουν σε επιλεγμένο σημείο και το φθινόπωρο την επιστρέφουν στις παραλίες. Ως αποτέλεσμα, στην παραλία Cala Portals Vellsγια παράδειγμα, ήδη έχουν ανακτηθεί αρκετά μέτρα παραλίας, γεγονός για το οποίο οι τοπικοί φορείς είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένοι.
Πέρα όμως από τη δράση κατά της διάβρωσης, οι θημώνες της ποσειδωνίας έχουν και άλλα οφέλη για το οικοσύστημα. Καθώς αποσυντίθενται, παρέχουν θρεπτικά στοιχεία στα γειτονικά παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα. Μαζί με τις αμμοθίνες και τους άλλους παράκτιους οικοτόπους θεωρούνται ένα ενιαίο σύστημα με πολλαπλές οικολογικές λειτουργίες και τέλος, στηρίζουν μία πλούσια βιοποικιλότητα, αποτελώντας ενδιαίτημα για διάφορα είδη της παράκτιας ζώνης.
Το πρόγραμμα POSBEMED2 στην Επανομή
Η παραλία του Ποταμού στην Επανομή και η παραλία του Σχοινιά στην Αττική είναι οι δύο πιλοτικές περιοχές στην Ελλάδα, όπου μελετήθηκαν οι θημώνες ποσειδωνίας και η επίδρασή τους στο οικοσύστημα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος POSBEMED2. Εταίροι του προγράμματος από την Ελλάδα είναι η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, ενώ ως συνδεδεμένοι εταίροι συμμετέχουν ο Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Θερμαϊκού Κόλπου και ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Σχοινιά-Μαραθώνα.
Όσον αφορά στην Επανομή, καταγράφηκαν κατά μήκος της ακτής του Ποταμού διαφορετικές ζώνες θημώνων, ανάλογα με τη βιομάζα, την έκταση και την πυκνότητά τους. Στις περιοχές, όπου ασκούνται εντονότερα ανθρώπινες δραστηριότητες, παρατηρούνται οι πιο συρρικνωμένοι θημώνες ποσειδωνίας.

 

Λιβάδια ποσειδωνίας: ένας πολύτιμος θαλάσσιος οικότοπος

Η ποσειδωνία (Posidonia οceanica) είναι είδος θαλασσίου φανερόγαμου. Αν και λανθασμένα το αποκαλούμε «φύκια», πρόκειται για ανώτερο φυτό, ενδημικό στη Μεσόγειο Θάλασσα. Σχηματίζει εκτενή υποθαλάσσια λιβάδια που αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά και χαρακτηριστικά οικοσυστήματα της Μεσογείου.Λόγω του σημαντικού οικολογικού ρόλου τους, καθώς και της τάσης για συρρίκνωση, τα λιβάδια ποσειδωνίας προστατεύονται από όλες τις χώρες της Ευρώπης ως Οικότοπος Προτεραιότητας με βάση την Οδηγία Οικοτόπων και Ειδών 92/43/EΕ.
Τα λιβάδια της Ποσειδωνίας παρέχουν πολύτιμες οικοσυστημικές λειτουργίες και υπηρεσίες όπως:
• Αποτελούν ενδιαίτημα, καταφύγιο και τόπο αναπαραγωγής για μεγάλο αριθμό ειδών χλωρίδας και πανίδας. Έχουν αναφερθεί ότι ζουν περισσότερα από 400 είδη φυκών και περισσότερα από 1.000 είδη ζώων (μεταξύ αυτών, περισσότερα από 80 είδη ψαριών, μαλακίων και καρκινοειδών εμπορικής σημασίας).
• Παράγουν οξυγόνο και δεσμεύουν από την ατμόσφαιρα 35 φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με τα τροπικά δάση. Επομένως, έχουν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της απορρύθμισης του κλίματος λόγω της κλιματικής αλλαγής.
• Αποτελούν φυσικά φίλτρα καθαρισμού του νερού, παγιδεύοντας ίζημα και οργανική ύλη στο ρίζωμα τους. Στις περιοχές που υπάρχουν λιβάδια ποσειδωνίας το νερό είναι πιο καθαρό και πιο διαυγές!
• Χάρη στο πυκνό ρίζωμα και φύλλωμα τους, λειτουργούν ωςκυματοθραύστεςπροστατεύοντας τις ακτές από τη διάβρωση.
Σήμερα, στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, και κυρίως στις πλέον ρυπασμένες περιοχές, η ποσειδωνία αποτελεί είδος που απειλείται με εξαφάνιση, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη δραστηριότητα στην παράκτια ζώνη. Τα λιβάδια ποσειδωνίας απειλούνται από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη στην παράκτια ζώνη, από την ανεξέλεγκτη αγκυροβόληση σκαφών, από τη θαλάσσια ρύπανση, από την ανεξέλεγκτη εγκατάσταση ιχθυοκαλλιεργειών, την παράνομη χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων και την παράνομη αλιεία με εκρηκτικές ύλες.

Σχετικά Άρθρα